Προσφυγικό: Η Ευρώπη με το ένα βλέμμα στην (φλεγόμενη) γειτονιά και με το άλλο στον …καθρέφτη

Οι νέες προκλήσεις που ανοίγονται από την διαχείριση του Προσφυγικού σε Ευρώπη και Ελλάδα, πως διαμορφώνονται ο πολιτικός χάρτης και οι συμμαχίες μετά το πρόσφατο Συμβούλιο και η διεθνής εικόνα του προβλήματος είναι τα κύρια στοιχεία του παρόντος Θεματικού Δελτίου του ΔΙΚΤΥΟΥ.
* Δρ. Μαρίλη Μέξη
Διευθύντρια ΔΙΚΤΥΟΥ

* Γιώργος Παπούλιας
Πολιτικός Επιστήμονας, Συνεργάτης ΔΙΚΤΥΟΥ

Η πρόσφατη Σύνοδος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου δεν ήταν η πρώτη που μας έβαλε …για ύπνο μπροστά σε ένα αδιέξοδο και μας ξύπνησε το πρωί με μια συμφωνία, για ιδιαίτερα μάλιστα δύσκολα ζητήματα, όπως η διαχείριση του Προσφυγικού και Μεταναστευτικού. Παρά λοιπόν τις δυσοίωνες προβλέψεις και τον βαθύ διχασμό που προκαλεί το Προσφυγικό, η Ευρώπη για μια ακόμα φορά προχώρησε με μικρά βήματα και μεγάλους συμβιβασμούς.

Πριν δούμε όλα τα σημεία μιας μάλλον ισορροπιστικής συμφωνίας χωρίς αυστηρά δεσμευτικές αποφάσεις, ως σημαντικότερο στοιχείο των συμπερασμάτων του συμβουλίου θα σημειώναμε μια δειλή αλλά σαφή στροφή της Ε.Ε. σε πολιτικές που αφορούν τις χώρες που «γεννούν» το πρόβλημα. Αναφερόμενοι κυρίως στην Βόρεια Αφρική, δεσμεύοντας μάλιστα συγκεκριμένους πόρους (500 εκ. ευρώ) γι’ αυτό το σκοπό και εκφράζοντας εκτός από τις υποδομές περιορισμού των μετακινήσεων, έναν ολοκληρωμένο αναπτυξιακό σχεδιασμό που θα αλλάξει το επίπεδο ζωής και τις συνθήκες διαβίωσης στις περιοχές αυτές. Η ουσιαστικού και συμβολικού χαρακτήρα αυτή απόφαση, αποτελεί στρατηγικής σημασίας απαγκίστρωση του Προσφυγικού από είδος «προβλήματος συνόρων» ή απλά «διαχείρισης πληθυσμών».

Όσον αφορά την χώρα μας, η Ελλάδα είχε διακριτή θέση στην διαμόρφωση του εκτονωτικού συμβιβασμού με την πρόβλεψη για εθελοντική επανεισδοχή των αιτούτων άσυλο στις χώρες της Ε.Ε. που πρώτο-καταγράφηκαν κυρίως μέσα από την επερχόμενη διμερή συμφωνία με την Γερμανία. Την ίδια θέληση διατύπωσε και η Ισπανία ενώ στο περιθώριο της συνεδρίασης άλλες 10 χώρες της ΕΕ φέρονται ως έτοιμες να αποδεχθούν αντίστοιχους διμερείς διακανονισμούς.

Η συγκεκριμένη εξέλιξη βέβαια έρχεται να επιφορτίσει ακόμη περισσότερο την ήδη οριακή κατάσταση των ελληνικών νησιών και να μεγεθύνει το προβληματικό τοπίο διαχείρισης του ζητήματος από τις αρμόδιες ελληνικές αρχές. Εύλογα γεννάται το ερώτημα, πως θα αντιμετωπιστούν οι επανερχόμενοι αιτούντες άσυλο όταν δεν έχουν διαμορφωθεί κατάλληλες-αξιοπρεπείς δομές για όλους τους ήδη υπάρχοντες από το 2015;

Η ουσιαστικού και συμβολικού χαρακτήρα απόφαση της ΕΕ να στρέψει το βλέμμα της στις χώρες που γεννούν το πρόβλημα, αποτελεί στρατηγικής σημασίας απαγκίστρωση του Προσφυγικού από είδος «προβλήματος συνόρων» ή απλά «διαχείρισης πληθυσμών».