Τοπική Αυτοδιοίκηση και Ανάπτυξη

Τοπική Αυτοδιοίκηση και Ανάπτυξη

του Κ. Α. Μοράρου

Η προεκλογική αυτή περίοδο που διανύουμε είναι η ιδανική για να γίνει μια ανατροφοδότηση της αναπτυξιακής πολιτικής που υπήρχε, εάν υπήρχε, σε τοπικό επίπεδο. Οι συνθήκες μετά από τόσα χρόνια κρίσης, επιβάλλουν την ανάγκη κάθε περιοχής, σε προοπτική επιπέδου Δήμου, Περιφερειακής Ενότητας και Περιφέρειας να επεξεργαστεί ένα σχέδιο αντιμετώπισης των συνεπειών της κρίσης, που θα παίρνει υπόψη του  τις ιδιαιτερότητες της κάθε κοινωνίας και οικονομίας. Πρόκληση για κάθε συνδυασμό που ζητάει την ψήφο των δημοτών. Η κάθε παράταξη οφείλει να έχει ένα τέτοιο σχέδιο – πρόταση (το όραμα είναι πολύ τολμηρή λέξη) για τους δημότες ψηφοφόρους, που θα κληθούν ν’ αποφασίσουν βάση αυτού και των προσώπων που την απαρτίζουν.

Στις συνθήκες της κρίσης, το μοντέλο ανάπτυξης, που στηρίχθηκε κυρίως στην κυριαρχία των μικρών επιχειρήσεων και  της αυτοπασχόλησης θα πρέπει να κοιταχτεί από τις διαφορετικές πλευρές. Από τη μια, αυτό το μοντέλο μπορεί να αποτελέσει ένα σημαντικό αναπτυξιακό εργαλείο, που αξιοποιεί τις τοπικές δυνατότητες και πόρους. Να παράγει προϊόντα και υπηρεσίες από τοπικούς παραγωγούς και που πρώτα και κύρια καταναλώνονται από τους ίδιους τους κατοίκους των. Οι μικρές επιχειρήσεις δημιουργούν απασχόληση. Δηλαδή απασχολούν σημαντικά τμήματα του τοπικού δυναμικού. Σε κάποιες τοπικές κοινωνίες είναι ο μόνος τρόπος για να διατηρηθεί και να αυξηθεί η απασχόληση. Οι μικρές επιχειρήσεις και η αυτοαπασχόληση αποτελούν στοιχείο του τοπικού πολιτισμού και της φυσιογνωμίας από την μια, από την άλλη όμως αυτό το ίδιο το μοντέλο κάνει ιδιαίτερα ευάλωτες και εύθραυστες τις τοπικές οικονομίες (ιδιαίτερα στις νησιωτικές), από τη στιγμή που κάνει τις όποιες παραγωγικές δραστηριότητες «μη ανταγωνιστικές» και κατ’ επέκταση ευάλωτες στον ανταγωνισμό. Ο κατακερματισμός της παραγωγής, η μικρή αγορά, οι σχετικά περιορισμένες ευκαιρίες που προσφέρονται, δημιουργούν συχνά συνθήκες έντονου τοπικού ανταγωνισμού ανάμεσα στις επιχειρήσεις και δεν ευνοούν ιδιαίτερα διαδικασίες τοπικής «κοινωνικοποίησης» της παραγωγής. Σε πολλές περιοχές οι αγορές είναι μικρού μεγέθους, με μικρό κύκλο εργασιών, αλλά τα κόστη παραγωγής μεγάλα, διότι έχουν για παράδειγμα σταθερά πάγια (μεγάλα μηχανήματα για περιορισμένη παραγωγή, οχήματα κλπ), οδηγώντας τους μικρούς επιχειρηματίες σε εμπορικές πολιτικές και πρακτικές, που τους φέρνουν σε αντίθεση με τους συμπολίτες τους καταναλωτές. Να σημειωθεί, η ύπαρξη ενός σημαντικού τμήματος των τοπικών επιχειρηματιών, ο οποίοι δραστηριοποιούνται κυρίως στον τομέα της εμπορίας και του τουρισμού, όπου εμφανίζεται μεγάλη εποχικότητα, που λειτουργούν με τη λογική της «αρπαχτής».

Είναι ανάγκη να σχεδιαστεί – προταθεί (σε επίπεδο Δήμου, Περιφέρειας), ένα σχέδιο δράσης και δικτύωσης για την αντιμετώπιση των συνεπειών της κρίσης στις μικρές τοπικές κοινωνίες – αγορές, που θα λαμβάνει υπόψη του αυτές τις ιδιαιτερότητες. Με βασική βέβαια προϋπόθεση, την μεταφορά πόρων από το Κέντρο στην Περιφέρεια. Η ενίσχυση της κοινής δράσης και δικτύωσης των τοπικών επιχειρήσεων έχει να κάνει με την ενίσχυση της ανάπτυξης τοπικών παραγωγικών δικτύων ομοειδών ή συμπληρωματικών δραστηριοτήτων ανάμεσα σε επιχειρήσεις, είτε ανάμεσα σε επιχειρήσεις και καταναλωτές. Με την δημιουργία μιας κοινής οικονομικής ταυτότητας (όπως Τοπικό Σύμφωνο Ποιότητας) καθώς επίσης και μιας κοινής τοπικής αναπτυξιακής οπτικής. Από την κατοχύρωση της κοινής ταυτότητας (όπως ονομασία προελεύσεως στα προϊόντα), θα υπάρχουν σημαντικές επιπτώσεις στην επιχειρηματική δραστηριότητα. Επίσης θα επηρεάσει στη δημιουργία ευνοϊκού κλίματος για την ανάπτυξη επιχειρηματικών δραστηριοτήτων από  ομάδες που σήμερα εκπροσωπούνται πλημμελώς σε αυτήν, όπως είναι οι γυναίκες, οι νέοι, οι άνεργοι και άλλες μειονεκτούσες πληθυσμιακές ομάδες. Όλοι αυτοί οι άνθρωποι, από την στιγμή που με τους παραπάνω τρόπους θα επιτυγχάνεται η διεύρυνση των ορίων του τοπικού επιχειρηματία και θα του δημιουργεί νέες ευκαιρίες και δυνατότητες,  βλέποντας τον εαυτό του να εντάσσεται όχι στα στενά και περιορισμένα όρια της τοπικής αγοράς, αλλά σε έναν ευρύτερο γεωγραφικό χώρο με πολυποίκιλες δραστηριότητες.

Παράλληλα επιβάλετε βελτίωση και εκσυγχρονισμό των υποδομών.  Αυτή η ανάπτυξη των υποδομών θα έχει ταυτόχρονα και ευεργετικές επιπτώσεις στις συνθήκες διαβίωσης και των κατοίκων και πρέπει περιλαμβάνει: Αποτελεσματικό και σύγχρονο σύστημα συνδυασμένων μεταφορών προσώπων και εμπορευμάτων, το οποίο θα αγκαλιάζει όλη την περιοχή και το οποίο θα αποτελεί την αναγκαία βάση πάνω στην οποία μπορεί να στηριχθεί, η ενίσχυση της κοινής τοπικής ταυτότητας. π.χ. θαλάσσια σύνδεση των παραλιακών περιοχών με το λιμάνι. Τη δημιουργία των κατάλληλων υποδομών (ενδομεταφορών, τεχνολογιών επικοινωνίας, κλπ). και εκσυγχρονισμό και ανάπτυξη των υπηρεσιών.  Να σημειωθεί η ιδιαίτερη σημασία που έχει, η καλή προσωπική σχέση και συμπεριφορά, που θα αναπτυχθεί ισότιμα σ’ όλους τους εξυπηρετούμενους, από τις Υπηρεσίες και τα πιστωτικά καταστήματα.

Είναι ανάγκη να επεξεργαστούν και να προτείνουν, οι υποψήφιοι συνδυασμοί, ένα σχέδιο δράσης και δικτύωσης για την αντιμετώπιση των συνεπειών της κρίσης στις τοπικές κοινωνίες – αγορές, που θα παίρνει υπόψη του αυτές τις ιδιαιτερότητες. Με βάση αυτό να μπορούν οι πολίτες να κρίνουν και να συγκρίνουν. Η ενίσχυση της κοινής δράσης και δικτύωσης των τοπικών επιχειρήσεων έχει να κάνει με την ενίσχυση της ανάπτυξης τοπικών παραγωγικών δικτύων ομοειδών ή συμπληρωματικών δραστηριοτήτων μεταξύ των επιχειρήσεων και των καταναλωτών.

Η διαδικασία της ανάπτυξης θα πρέπει να είναι ισόρροπη και ολοκληρωμένη και να διαχέεται οριζόντια και κάθετα, προκειμένου να γίνει κτήμα των πολλών, πετυχαίνοντας της ενεργοποίησή τους. Η ισόρροπη ανάπτυξη προϋποθέτει την ανισομερή κατανομή πόρων μεταξύ περιοχών, με έμφαση σε εκείνες που παρουσιάζουν υστέρηση, είτε λόγω εγγενών χαρακτηριστικών είτε λόγω έλλειψης δομών και φορέων για τη συστηματική προώθησή τους. Πρέπει να στηριχθούν επιλεκτικά προκειμένου να βελτιώσουν τους όρους συμμετοχής τους «στο καλάθι της ανάπτυξης». Μια τέτοια προσπάθεια ενισχύει αναπόφευκτα την εξωστρέφεια των περιοχών, με τη μεταφορά καινοτόμων και πετυχημένων πρακτικών και αποτυπώνεται στη ανθρώπινη και τηλεματική δικτύωση.

Η τοπική ανάπτυξη είναι πολύ σημαντική στρατηγική και στάση ζωής για τις τοπικές κοινωνίες, επίκαιρη όσο ποτέ. Οι πολίτες ψηφοφόροι, αναμένουν τις προτάσεις για να κρίνουν, συγκρίνουν και αποφασίσουν.