Κνίδωση

Γράφει η Σοφία Σολιδάκη

Ακούγοντας κανείς την λέξη “κνίδωση”, είναι αρκετά πιθανόν να αναρωτηθεί περί τίνος πρόκειται, να πρόκειται για μία άγνωστη προς αυτόν έννοια. Είναι, όμως, στ’ αλήθεια έτσι; Μάλλον όχι! Γιατί μπορεί η έννοια να σάς φαίνεται άγνωστη, σίγουρα όμως όλες οι φωτογραφίες (ή τουλάχιστον οι περισσότερες) που συνοδεύουν το παρόν κείμενο, σάς είναι αρκετά γνώριμες! Και πώς να μην είναι, άλλωστε, αφού 1 στους 5 ανθρώπους θα εμφανίσει τέτοιες βλάβες κάποια στιγμή στη ζωή του. Αυτές οι φωτογραφίες, λοιπόν, απεικονίζουν τυπικά παραδείγματα κνίδωσης.

Ας πάρουμε όμως τα πράγματα από την αρχή.

Ο όρος “κνίδωση” ετυμολογικά προέρχεται από την λέξη “κνίδη” (=τσουκνίδα), διότι η εμφάνιση των δερματικών βλαβών είναι όμοια με την αντίδραση του δέρματος όταν έρχεται σε επαφή με την τσουκνίδα. 

Και, για να είμαστε περισσότερο συγκεκριμένοι, η κνίδωση χαρακτηρίζεται από  δερματικό εξάνθημα το οποίο αποτελείται από σαφώς περιγεγραμμένες, επηρμένες, ερυθρές βλάβες (πομφοί). Οι βλάβες αυτές (πομφοί) συνήθως είναι στρογγυλές, ή να έχουν ακαθόριστο σχήμα και διάμετρο που ποικίλει από μερικά χιλιοστά έως αρκετά εκατοστά. Μπορούν να εμφανιστούν σε οποιοδήποτε μέρος του σώματος, έχουν μεταναστευτικό χαρακτήρα και  συνήθως η διάρκεια ζωής κάθε μεμονωμένης βλάβης είναι μικρότερη από 24 ώρες.

Χαρακτηριστικό της κνίδωσης είναι η φαγούρα, η οποία μπορεί να είναι τόσο έντονη, ώστε να επηρεάζει αρνητικά την ποιότητα ζωής.

Συχνά, η κνίδωση μπορεί να συνοδεύεται και από αγγειοοίδημα, πρήξιμο δηλαδή, συνηθέστερα στο πρόσωπο, στα βλέφαρα, στο στόμα, στα αυτιά, καθώς και σε άλλα σημεία του σώματος. 

Αρχικά, η κνίδωση ταξινομείται με βάση την διάρκεια της. Έτσι, χαρακτηρίζεται ως οξεία όταν οι πομφοί εμφανίζονται για διάστημα μικρότερο των 6 εβδομάδων, ενώ χαρακτηρίζεται ως χρόνια όταν εμφανίζονται για διάστημα μεγαλύτερο των 6 εβδομάδων. Από χρόνια κνίδωση, υπολογίζεται ότι πάσχει το 1% του πληθυσμού.

Φυσικά, όταν κάποιος εμφανίζει για πρώτη φορά κνίδωση στην ζωή του, δεν μπορεί να γνωρίζει αν είναι οξεία ή χρόνια, αφού δεν μπορεί εκ των προτέρων να γνωρίζει για πόσο θα διαρκέσει.

Αρκετός κόσμος θεωρεί την κνίδωση ταυτόσημη έννοια με την αλλεργία. Τα πράγματα όμως δεν είναι ακριβώς έτσι, αφού μόνο ορισμένες περιπτώσεις κνίδωσης οφείλονται όντως σε αλλεργική αντίδραση. Οι περισσότερες οφείλονται σε διάφορα άλλα αίτια, τα συχνότερα από τα οποία θα δούμε παρακάτω.

Τα συχνότερα αίτια οξείας κνίδωσης είναι:

• Οι λοιμώξεις. Αποτελούν ένα ιδιαιτέρως συχνό αίτιο οξείας κνίδωσης. Ειδικότερα, οι ιογενείς λοιμώξεις αποτελούν περίπου το 80% των περιπτώσεων οξείας κνίδωσης στα παιδιά.
• Οι αλλεργικές αντιδράσεις σε τροφές, φάρμακα, τσιμπήματα εντόμων, και άλλες ουσίες. Όταν οφείλεται σε αλλεργική αντίδραση, η κνίδωση εμφανίζεται συνήθως εντός λεπτών από την είσοδο του αλλεργιογόνου στον οργανισμό και μπορεί να συνοδεύεται και από άλλα συμπτώματα, όπως δύσπνοια, αίσθημα πνιγμού, κοιλιακό πόνο, ναυτία, εμετό, τάση για λιποθυμία. Η περίπτωση αυτή είναι δυνητικά απειλητική για την ζωή και γι’ αυτό τον λόγο είναι απαραίτητη η άμεση ιατρική εκτίμηση και αντιμετώπιση.
• Τέλος, διάφορα φάρμακα, συνηθέστερα τα μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη, μπορεί να πυροδοτούν την εμφάνιση κνίδωσης με μηχανισμό διαφορετικό από αυτόν της αλλεργικής αντίδρασης.

Η δε χρόνια κνίδωση, διακρίνεται σε:

• Αυθόρμητη, όταν δεν υπάρχει κάποιο προφανές αίτιο το οποίο πυροδοτεί την εμφάνιση των πομφών. Αποτελεί την πλειοψηφία των περιπτώσεων χρονίας κνίδωσης.
• Επαγόμενη κνίδωση. Στις περιπτώσεις αυτές, η κνίδωση πυροδοτείται από κάποιο συγκεκριμένο εξωτερικό ερέθισμα κάθε φορά που ο ασθενής εκτείθεται σε αυτό. Παραδείγματα τέτοιων ερεθισμάτων είναι το ψύχος (κνίδωση εκ ψύχους), η εφαρμογή πίεσης, η αύξηση της θερμοκρασίας του σώματος (χολινεργική κνίδωση), η δόνηση, το νερό, η ηλιακή ακτινοβολία. Μορφή χρόνιας κνίδωσης είναι επίσης και ο δερμογραφισμός. Από αυτές, η κνίδωση εκ ψύχους και η χολινεργική κνίδωση μπορούν, σε λίγες περιπτώσεις, να γίνουν απειλητικές για την ζωή, όταν υπάρχει συμμετοχή και άλλων συστημάτων, όπως στην περίπτωση της αλλεργικής αντίδρασης αντίδρασης, που αναφέρθηκε πιο πάνω. 

Τα καλά νέα σχετικά με την χρόνια κνίδωση, είναι ότι είναι αυτοπεριοριζόμενη για τους περισσοτέρους πάσχοντες, αφού συνήθως εξαφανίζεται εντός λίγων ετών. Τόσο ξαφνικά όσο εμφανίστηκε! 

Για την αντιμετώπιση των συμπτωμάτων, οι μέχρι στιγμής διαθέσιμες επιλογές είναι αρχικά τα νεότερης  γενιάς αντιισταμινικά, ενώ για πιο ανθεκτικές περιπτώσεις υπάρχουν περισσότερο εξειδικευμένες επιλογές.

Το σημαντικό είναι να αντιληφθούμε ότι η συντριπτική πλειοψηφία των περιστατικών κνίδωσης δεν είναι απειλητικά για την ζωή. Τα συμπτώματα μπορεί να είναι αρκετά θορυβώδη και ενοχλητικά για τον ασθενή, στις περισσότερες περιπτώσεις όμως δεν κινδυνεύει η ζωή του. Αυτό που χρειάζεται, είναι εκτίμηση από ειδικό αλλεργιολόγο, ώστε να εντοπιστούν τα αίτια που ενδεχομένως πυροδοτούν την εμφάνιση των συμπτωμάτων και να υπάρχει σωστή αντιμετώπιση και τακτική παρακολούθηση, ώστε να εξασφαλίζεται ο καλύτερος δυνατός έλεγχος της κνίδωσης και επομένως η καλύτερη δυνατή ποιότητα ζωής  για τον ασθενή.

Σοφία Σολιδάκη

Ιατρός

Ειδικευόμενη Αλλεργιολογίας

Μονάδα Αλλεργιολογίας «Δημήτριος Καλογερομήτρος»

Πανεπιστημιακό Γενικό Νοσοκομείο «Αττικόν»