Ετήσια Έκθεση Πεπραγμένων της ΑΔΑΕ 2015

Το έργο της ΑΔΑΕ στον τομέα της διασφάλισης του απορρήτου στις ηλεκτρονικές επικοινωνίες και τις ταχυδρομικές υπηρεσίες για το έτος 2015 παρουσίασε σήμερα σε Συνέντευξη Τύπου ο  Χρήστος Ζαμπίρας, Πρόεδρος της ΑΔΑΕ, μαζί με τον Αντιπρόεδρο της Αρχής  Μιχάλη Σακκά.

Η νέα διοίκηση της ΑΔΑΕ, η οποία ανέλαβε προ τριών μηνών, αναφέρθηκε και στους στόχους και τις προτεραιότητες για το 2016, ορίζοντας το πλαίσιο των δράσεων της Αρχής για τους επόμενους μήνες. Ο Πρόεδρος  κ. Ζαμπίρας  επεσήμανε ότι «οι έρευνες  χρηστών και συνδρομητών ανά την Ευρώπη δείχνουν ότι η ασφάλεια των επικοινωνιών και των προσωπικών δεδομένων απασχολεί πάνω από τους μισούς πολίτες. Η προστασία του απορρήτου των επικοινωνιών συνεχίζει να αποτελεί μείζον θέμα στην Ευρωπαϊκή ατζέντα ανθρωπίνων δικαιωμάτων, ενώ ο διάλογος με όλους τους φορείς είναι έντονος στο πλαίσιο της διαβούλευσης για την αναθεώρηση της σχετικής Οδηγίας 2002/58/ΕΚ που είναι γνωστή και ως eprivacy. Στοχεύουμε στην αξιοποίηση της 12ετούς εμπειρίας της ΑΔΑΕ σε ένα σημαντικό τομέα τόσο για τα ανθρώπινα δικαιώματα όσο και για την ανάπτυξη. Η ενίσχυση της αποτελεσματικότητας της Αρχής αποτελεί πρωταρχικό μας μέλημα και ήδη έχουμε δρομολογήσει σειρά ενεργειών».

Στη συνέχεια ο Πρόεδρος παρουσίασε συνοπτικά τις ακόλουθες δράσεις της Αρχής και αναφέρθηκε στην αδιάλειπτη πορεία υλοποίησης του έργου της ΑΔΑΕ: «Από τον Οκτώβριο του 2015 μέχρι και τον Μάρτιο του 2016, η πορεία υλοποίησης του έργου της ΑΔΑΕ συνεχίζεται, παρότι η Ολομέλεια της ΑΔΑΕ δεν συνεδρίαζε λόγω ελλείψεων στη συγκρότησή της. Το στελεχιακό δυναμικό της Αρχής, το οποίο παράγει ένα εξειδικευμένο έργο από επιστημονικής και τεχνικής άποψης, προχώρησε κανονικά στη διενέργεια ελέγχων και την εξέταση περιστατικών και πολιτικών ασφάλειας που καταθέτουν οι ελεγχόμενες εταιρίες. Οι επεξεργασμένες  υποθέσεις εκκρεμούσαν μέχρι τη συγκρότηση της νέας Ολομέλειας της Αρχής, η οποία σήμερα έχει να εξετάζει, εκτός από τα τρέχοντα θέματα, ένα μεγάλο όγκο θεμάτων που συσσωρεύτηκαν τους προηγούμενους μήνες».

Τα περιορισμένα μέσα τα οποία διαθέτει η ΑΔΑΕ και ο όγκος του έργου το οποίο καλείται να παράγει, με βάση τις αρμοδιότητές της, διαμορφώνουν μια δυσανάλογη σχέση, η οποία μεσούσης της οικονομικής κρίσης, επιδεινώνεται. Με στόχο τη βελτίωση της ροής των εργασιών, η Ολομέλεια της Αρχής σκοπεύει στην ενίσχυση του προσωπικού της ΑΔΑΕ, αξιοποιώντας τη δυνατότητα μετατάξεων και στην ενίσχυση της υλικοτεχνικής υποδομής με την αναζήτηση κονδυλίων μέσω προγραμμάτων ΕΣΠΑ. Παράλληλα, εντείνει τη συνεργασία της με τις άλλες ανεξάρτητες αρχές, καθώς και με τον ευρωπαϊκό οργανισμό για την ασφάλεια δικτύων και πληροφοριών, ENISA, που εδρεύει στη χώρα μας. Επίσης, αναπτύσσει συνεργασία με άλλους φορείς με στόχο να καλύψει τις ανάγκες επιμόρφωσης των στελεχών της, προκειμένου να είναι σε θέση να ανταποκριθεί στις επιπτώσεις που οι τεχνολογικές εξελίξεις έχουν στο απόρρητο των επικοινωνιών.

Στις επιδιώξεις της ΑΔΑΕ παραμένει η καλλιέργεια μιας κουλτούρας ασφάλειας και η ευαισθητοποίηση τόσο των παρόχων όσο και των χρηστών, προκειμένου να προστατευτεί αποτελεσματικά το απόρρητο των επικοινωνιών.

Ετήσια Έκθεση Πεπραγμένων της ΑΔΑΕ 2015 – στοιχεία

Πραγματοποιήθηκαν 15 τακτικοί έλεγχοι σε παρόχους ηλεκτρονικών επικοινωνιών και ταχυδρομικών υπηρεσιών για την ολοκλήρωση των οποίων απαιτήθηκαν 27 επισκέψεις στις εγκαταστάσεις των παρόχων. Εκτός από τους τακτικούς ελέγχους, η ΑΔΑΕ πραγματοποίησε 24 επισκέψεις σε εγκαταστάσεις παρόχων, προκειμένου να διερευνήσει 19 καταγγελίες που αφορούσαν ηλεκτρονικές επικοινωνίες. Επίσης, διενήργησε άλλους έξι έκτακτους ελέγχους σε παρόχους ηλεκτρονικών επικοινωνιών για την εξέταση περιστατικών ασφάλειας που αναφέρουν στην Αρχή οι πάροχοι, όπως οφείλουν. Τέλος, σε ότι αφορά τους παρόχους ταχυδρομικών υπηρεσιών, η Αρχή διενήργησε εννέα εκτάκτους ελέγχους μετά από καταγγελίες που υποβλήθηκαν στην Αρχή ή αναφορές περιστατικών ασφάλειας και έναν έκτακτο έλεγχο αυτεπάγγελτα.

Όπως αναφέρεται στην Έκθεση Πεπραγμένων, με την έκδοση της απόφασης του Συμβουλίου της Επικρατείας το 2015, οριστικοποιήθηκε η κύρωση των 50,6 εκατ. ευρώ που επέβαλε η ΑΔΑΕ στη Vodafone, εξετάζοντας εκ νέου την υπόθεση των υποκλοπών. Ακόμη, μέσα στο 2015 η Αρχή επέβαλε δύο κυρώσεις σε μεμονωμένα περιστατικά παραβιάσεων της νομοθεσίας περί διασφάλισης του απορρήτου.

Η ΑΔΑΕ πραγματοποιεί ελέγχους στα συστήματα και τα αρχεία που χρησιμοποιούνται κατά την εκτέλεση των διατάξεων άρσης απορρήτου. Τέτοια συστήματα διαθέτουν και οι πάροχοι υπηρεσιών επικοινωνιών και οι αρμόδιες κρατικές αρχές. Σύμφωνα με ρητή διάταξη του νόμου, ο έλεγχος της ΑΔΑΕ αφορά μόνο την τήρηση των νόμιμων διαδικασιών και δεν εξετάζει την κρίση των δικαστικών αρχών. Στο πλαίσιο αυτό, μέσα στο 2015 η ΑΔΑΕ παρέλαβε 4.871 εισαγγελικές διατάξεις που αφορούσαν νέες περιπτώσεις άρσης του απορρήτου των επικοινωνιών για λόγους εθνικής ασφάλειας έναντι 3.780 το 2014, καθώς και 3.937 εισαγγελικές διατάξεις για παρατάσεις προγενέστερων διατάξεων έναντι 4.717 το 2013. Επίσης παρέλαβε 2.304 βουλεύματα δικαστικών συμβουλίων –έναντι 1.956 το 2014– για τη διακρίβωση εγκλημάτων που εμπίπτουν στην ποινική δικονομία (π.χ. ανθρωποκτονίες από πρόθεση, πορνογραφία ανηλίκων, εκβίαση και οργανωμένο έγκλημα, ναρκωτικά κ.α.).

Η ΑΔΑΕ επεξεργάστηκε 35 πολιτικές ασφάλειας που κατάθεσαν πάροχοι υπηρεσιών ηλεκτρονικών επικοινωνιών και 41 πολιτικές ασφάλειας εταιριών που παρέχουν ταχυδρομικές υπηρεσίες και ολοκλήρωσε την εξέταση των περισσοτέρων από αυτές (αναλυτικότερα παρουσιάζονται στην Έκθεση).

Επίσης η ΑΔΑΕ συμμετέχει στην Ομάδα Εργασίας του ΥΠΥΜΕΔΙ για την εκπόνηση σχεδίου «Εθνικής Στρατηγικής Κυβερνοασφάλειας» και συνεργάζεται με άλλες Αρχές της χώρας και με ευρωπαϊκές Αρχές και οργανισμούς σε θέματα που αφορούν την ασφάλεια και το απόρρητο των επικοινωνιών, με στόχο την ενεργό συμμετοχή της στη διαμόρφωση των ευρωπαϊκών εξελίξεων και την ανταλλαγή βέλτιστων πρακτικών.

Αρχή Διασφάλισης του Απορρήτου των Επικοινωνιών

Η Αρχή Διασφάλισης του Απορρήτου των Επικοινωνιών συστάθηκε με τον Ν. 3115/2003, κατ’ επιταγήν του Συντάγματος, όπως αναθεωρήθηκε και ισχύει σήμερα, για την προστασία του θεμελιώδους ατομικού δικαιώματος στο απόρρητο της επικοινωνίας. Επιπλέον, το Σύνταγμα όχι απλώς κατοχυρώνει, αλλά και περιβάλλει την ΑΔΑΕ, όπως και τις άλλες ανεξάρτητες αρχές, με ιδιαίτερες εγγυήσεις όσον αφορά την επιλογή, τη θητεία, την προσωπική και λειτουργική ανεξαρτησία των μελών της. Ως ανεξάρτητη αρχή έχει διοικητική αυτοτέλεια, αλλά υπόκειται σε κοινοβουλευτικό έλεγχο.

Οι κανονιστικές αρμοδιότητές της έγκεινται στην έκδοση κανονιστικών πράξεων, που δημοσιεύονται στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως, με τις οποίες ρυθμίζονται οι διαδικασίες σε σχέση με τα τεχνικά και οργανωτικά μέτρα που θα πρέπει να εφαρμόζουν οι πάροχοι ηλεκτρονικών επικοινωνιών και ταχυδρομικών υπηρεσιών για διασφάλιση του απορρήτου των επικοινωνιών. Επίσης η ΑΔΑΕ εποπτεύει την τήρηση των υποχρεώσεων που απορρέουν από τους κανονισμούς και για το σκοπό αυτό εξετάζει τις πολιτικές ασφάλειας που υποβάλλονται προς έγκριση από παρόχους και στη συνέχεια διενεργεί ελέγχους για να διαπιστώσει τη σωστή εφαρμογή τους από τις εταιρείες, με στόχο πάντοτε την πρόληψη τυχόν παραβιάσεων του απορρήτου.

Η ΑΔΑΕ διενεργεί έκτακτους ελέγχους για την εξέταση τόσο των καταγγελιών πολιτών για πιθανή παραβίαση του απορρήτου της επικοινωνίας τους όσο και των περιστατικών ασφάλειας τα οποία αναφέρουν οι πάροχοι στην Αρχή, όπως υποχρεούνται βάση του νόμου.

Σύμφωνα με τα προβλεπόμενα στον ιδρυτικό νόμο της ΑΔΑΕ (Ν.3115/2003), η Αρχή είναι αρμόδια για τη διενέργεια τακτικών και έκτακτων ελέγχων σε εγκαταστάσεις δημόσιων υπηρεσιών, συμπεριλαμβανομένης και της ΕΥΠ, καθώς και ιδιωτικών επιχειρήσεων που ασχολούνται με ταχυδρομικές, τηλεπικοινωνιακές ή άλλες υπηρεσίες επικοινωνιών.

Σε περίπτωση που διαπιστωθεί παράβαση της νομοθεσίας σε σχέση με το απόρρητο των επικοινωνιών ή τους όρους και τις διαδικασίες άρσης του απορρήτου, προβλέπεται η επιβολή κυρώσεων από την Αρχή στα υπαίτια φυσικά ή νομικά πρόσωπα.

Στις αρμοδιότητές της ΑΔΑΕ περιλαμβάνεται και ο έλεγχος από πλευράς νομιμότητας σε ό,τι αφορά τους όρους και τις διαδικασίες που ακολουθούνται κατά την εφαρμογή των διατάξεων για άρση του απορρήτου που εκδίδουν οι αρμόδιες δικαστικές αρχές, σύμφωνα με τα προβλεπόμενα στην κείμενη νομοθεσία.

Η ΑΔΑΕ λειτουργεί σήμερα με ανανεωμένη σύνθεση της Ολομέλειάς της και με προσωπικό 36 ατόμων συνολικά.