Τι δείχνουν οι δημοσκοπήσεις του πρώτου τριμήνου για το πολιτικό σκηνικό, πώς ο Μακρόν διατηρεί δυναμική παράλληλα με την υλοποίηση των μεταρρυθμίσεων και πού οδηγεί η εκτίναξη του παγκόσμιου χρέους, είναι τα θέματα του νέου δελτίου ανάλυσης του ΔΙΚΤΥΟΥ.

Εκλεκτικές (κομματικές) συγγένειες και …μπαλαντέρ ψηφοφόρους καταγράφουν οι πρόσφατες δημοσκοπήσεις

Η προσπάθεια αποκωδικοποίησης μιας σειράς μετρήσεων κοινής γνώμης που πραγματοποιήθηκαν πρόσφατα, αποδίδει ορισμένα χρήσιμα συμπεράσματα, ενδεικτικά της ρευστότητας, του ανορθολογισμού που διακρίνει πολλούς ψηφοφόρους, αλλά και εν γένει ένα μεγάλο μέρος του εκλογικού σώματος τα τελευταία χρόνια.

Ευρήματα τα οποία περιορίζουν τις δυνατότητες ασφαλών προβλέψεων και ταυτόχρονα αναδεικνύουν την κινητικότητα ενός αξιοσημείωτου μέρους του εκλογικού σώματος με βάση την εξέλιξη των γεγονότων και την επικαιρότητα.

Στα βασικότερα ερωτήματα (πρόθεσης ψήφου, παράστασης νίκης κλπ) η κατάσταση παραμένει ξεκάθαρη, με παγιωμένη και ελαφρώς διευρυνόμενη την διαφορά υπέρ της ΝΔ. Ο «όψιμος» αυτός δικομματισμός ενισχύεται στις τελευταίες μετρήσεις και παραμένει ως ζητούμενο η κατάταξη των υπολοίπων κομμάτων από την 3^η θέση και κάτω.

Ως μοναδική αξιοσημείωτη διακύμανση στην πρόθεση ψήφου υπογραμμίζουμε τον περιορισμό της αρχικής ενθουσιώδους εκκίνησης του Κινήματος Αλλαγής σε σχέση με τους πρώτους δύο μήνες από την εκλογή αρχηγού, παρ’ ότι στις περισσότερες μετρήσεις διατηρείται στην 3^η θέση. Είναι το κόμμα που παρουσιάζει την μεγαλύτερη πτώση στα ποσοστά το τελευταίο τρίμηνο, σε ένα κατά άλλα σχετικά σταθεροποιημένο τοπίο.

Το ενδιαφέρον εστιάζεται στα επιμέρους ποιοτικά ευρήματα, τα οποία ίσως εξηγούν και τις κινήσεις των κομματικών αξιωματούχων στην επίσημη πολιτική σκακιέρα.

Ο μοναδικός δείκτης για παράδειγμα, όπου σταθερά ο ΣΥΡΙΖΑ προηγείται της ΝΔ είναι στην εμπιστοσύνη αντιμετώπισης φαινομένων διαφθοράς και διαπλοκής. Η διαφορά μπορεί να περιορίζεται στη μία ή δύο μονάδες (ανάλογα με την εταιρία), όμως είναι δηλωτικό του πεδίου που επιλέγει η κυβέρνηση να αντιπαρατεθεί με την αξιωματική αντιπολίτευση αλλά και της συνεχούς επαναφοράς σε αυτό. Επειδή, όμως, όπως έχουμε κατά καιρούς σημειώσει, η Πολιτική είναι μία κατάσταση χάους που επηρεάζεται από τις συγκυρίες, τα πρόσφατα θλιβερά γεγονότα στο ποδόσφαιρο πλήττουν το ΣΥΡΙΖΑ εκεί που πίστευε ότι υπερείχε.

Το εύλογο ερώτημα βέβαια, πως καταφέρνει το κυβερνόν κόμμα σε μόλις 3 χρόνια διακυβέρνησης να καταγράφει ποσοστά εμπιστοσύνης μόλις 1-2 μονάδων περισσότερο από μια κυβερνητική παράταξη δεκαετιών, απαντάται μάλλον από την συνολική απογοήτευση του εκλογικού σώματος απέναντι στο κομματικό σύστημα και την χαμηλή εμπιστοσύνη προς αυτό.

Μια αντίστοιχη περίπτωση «καθοδήγησης» πολιτικής τακτικής από τις ποιοτικές μεταβλητές των μετρήσεων, θα μπορούσε να αποτελεί και η πολιτική προσέγγισης μεταξύ ΠΟΤΑΜΙου και ΣΥΡΙΖΑ που καταγράφηκε και από την συνάντηση Τσίπρα-Θεοδωράκη στο Μέγαρο Μαξίμου.

Οι ψηφοφόροι του Ποταμιού σε ορισμένες μετρήσεις, εμφανίζονται ως οι πλέον αισιόδοξοι για την πορεία της Οικονομίας αλλά και για κατάσταση με την οποία πορεύεται η χώρα, σε ποσοστά μεγαλύτερα κι από τους ψηφοφόρους του ΣΥΡΙΖΑ. Μαζί με την πλειοψηφία των ψηφοφόρων του Ποταμιού, περισσότερο αισιόδοξη ηλικιακή ομάδα εμφανίζεται αυτή των νέων (17-34), των υποαμειβόμενων και όσων εργάζονται σε επισφαλείς θέσεις εργασίας κλπ, οι οποίοι φαίνεται πως εκπροσωπούν πλέον μια γενιά προσαρμοσμένη στην κρίση, που έχει προσαρμοστεί και κοιτάζει μπροστά.

Σε απόλυτα θετική τροχιά (πλέον του 80%) έχει επιστρέψει και η εμπιστοσύνη των Ελλήνων ψηφοφόρων στο κοινό ευρωπαϊκό νόμισμα έναντι του εθνικού νομίσματος με αξιοσημείωτο, όμως, το ποσοστό εναντίωσης στην Ε.Ε. των υποστηρικτών των δύο μεγαλύτερων κομμάτων εξουσίας. Ένας στους τρεις ψηφοφόρους του κόμματος που υπέγραψε την είσοδο της χώρα στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα δηλώνει σήμερα κατά της Ε.Ε. και αντίστοιχα ένας στους δύο ψηφοφόρους του ΣΥΡΙΖΑ, του κομματικού σχηματισμού που δηλώνει πολιτικός απόγονος της ΕΔΑ και το ΚΚΕ Εσωτερικού που είχαν επίσης ψηφίσει την είσοδο της χώρας στην ΕΟΚ.

Σταθερά πιο …φιλικό στα ευρωπαϊκά ιδεώδη κόμμα παραμένει το Κίνημα Αλλαγής (μετρημένο είτε ενιαία, είτε ως ΔΗΣΥ-Ποτάμι). Παρά την συνένωση υπαρχόντων κομμάτων πάντως, ο σχηματισμός της κεντροαριστεράς καταγράφει ποσοστά χαμηλής συσπείρωσης (λόγω της απώλειας ποσοστών του Ποταμιού) αλλά και απώλειες προς ΝΔ πρωτίστως και ΣΥΡΙΖΑ ακολούθως μερίδας ψηφοφόρων του 2015, οι οποίοι με την ανάποδη ροή από τα δύο μεγάλα κόμματα δεν φαίνεται ακόμα να αναπληρώνονται.

Αξιοσημείωτη τέλος είναι και η θετική επιρροή του αρχηγού της αξιωματικής αντιπολίτευσης Κυρ. Μητσοτάκη στους υποστηρικτές του ΚΙΝ.ΑΛ., ο οποίος αποσπά θετική γνώμη από έναν στους δύο ψηφοφόρους του με τον πρωθυπουργό Αλ. Τσίπρα να περιορίζεται σε μονοψήφιο ποσοστό δημοφιλίας στον σχηματισμό της κεντροαριστεράς.

Μακρόν ο γητευτής των μεταρρυθμίσεων

Ενώ σχεδόν σε όλη την ΕΕ όσοι προσπάθησαν κατά καιρούς να προβούν σε ριζικές και αναγκαίες μεταρρυθμίσεις, ή αναγκάστηκαν ανακρούσουν πρύμναν ή υπέστησαν συντριβή, ο Γάλλος Πρόεδρος φαίνεται να έχει την ικανότητα να πείθει.

Ο Μακρόν θεωρείται σύγχρονος ήρωας, τουλάχιστον από τον ενεργό οικονομικά πληθυσμό στη Γαλλία. Το τελευταίο παράδειγμα είναι οι μεταρρυθμίσεις του σιδηροδρομικού οργανισμού.

Η δημοτικότητά του αυξήθηκε κατά 13 μονάδες στις ηλικίες 35 – 49 και κατά 8 μονάδες μεταξύ των ψηφοφόρων του François Fillon, σύμφωνα με δημοσκόπηση της μετά την ανακοίνωση της μεταρρύθμισης της εθνικής σιδηροδρομικής εταιρείας SNCF.

Η πλειοψηφία των Γάλλων (52%) πιστεύει ότι ο Μακρόν είναι σε θέση να αντιμετωπίσει τις κυριότερες προκλήσεις της εποχής μας.

Παραμένει έως τώρα ακόμα αδύναμος σε αγροτικές περιοχές και σε τάξεις χαμηλότερων εισοδημάτων.  

Δυσθεώρητο χρέος

Το παγκόσμιο χρέος έχει φθάσει σε πρωτοφανές ρεκόρ χωρίς κανένα σημάδι τάσης μείωσης. [1]

Ενώ οι κεντρικοί τραπεζίτες προσπαθούν να εξηγήσουν το φαινόμενο των αριθμών του χρέους εκτός ελέγχου, η απάντηση δεν συνιστά και κάποιο τρομερό μυστικό.

Η άμεση κατανάλωση με την υπόσχεση αποπληρωμής κάποια στιγμή στο μέλλον έχει συνέπειες…

Το κατά κεφαλήν παγκόσμιο χρέος είναι $ 30.000!

Οι οικονομολόγοι επιμένουν ότι η οικονομική κρίση του 2007 δεν θα μπορούσε να προβλεφθεί. Ωστόσο, όλα τα σημάδια της πίστωσης εκτός ελέγχου υπάρχουν. Σήμερα, οι οικονομολόγοι επαναλαμβάνουν το ίδιο, παρά το συνεχώς αυξανόμενο παγκόσμιο χρέος. Το ερώτημα δεν είναι αν η επόμενη φούσκα θα σκάσει. Το θέμα είναι πότε.

Οι υπολογισμοί είναι σχετικά απλοί. Όσο μια χώρα αυξάνει το χρέος της για να παραμείνει απλώς στην επιφάνεια και να μην καταρρεύσει, τόσο περισσότερο το αυξανόμενο χρέος θα προκαλεί αυστηρότερη πίστωση. Το επόμενο βήμα στην εξίσωση είναι μια φούσκα έκρηξης και μια οικονομική κρίση. Αυτό συνέβη το 1929, συνέβη και πάλι το 2007 και συμβαίνει τώρα.

Η προηγούμενη συμπεριφορά είναι ο καλύτερος προγνωστικός δείκτης της μελλοντικής συμπεριφοράς.

Οι πιστώσεις εκτός ελέγχου θα επιβραδύνουν αναμφισβήτητα την τρέχουσα οικονομική ανάπτυξη στις  ΗΠΑ. Πιθανότατα δεν θα προκαλέσει άμεση κρίση στη χώρα αλλά, κάποιες άλλες χώρες μπορεί να μην είναι τόσο τυχερές.

Χώρες όπως η Κίνα, το Βέλγιο, η Νότια Κορέα, η Αυστραλία και ο Καναδάς αντιμετωπίζουν μια πρωτοφανή πιστωτική φούσκα, με ελάχιστα συστήματα για τον έλεγχο της.

Πριν από το 2007, η παγκοσμιοποίηση, η ανταλλαγή, δηλαδή, αγαθών και υπηρεσιών μεταξύ χωρών, ήταν στο υψηλότερο επίπεδο. Έκτοτε, η παγκοσμιοποίηση έχει περιοριστεί. Οι αναδυόμενες χώρες, που επωφελούνται από την παγκοσμιοποίηση, έχουν αυξήσει το βιοτικό τους επίπεδο και τα φτηνά αγαθά δεν περνούν πλέον τα σύνορα με την ίδια ζήτηση. Οι χώρες θεσπίζουν προστατευτικά μέτρα για την δική τους οικονομίας.

Η μάχη των δασμών που ξεκίνησε ο Ντ. Τράμπ, μαζί με τις αυξανόμενες γεωπολιτικές εντάσεις, θα επηρεάσει αρνητικά την παγκόσμια οικονομική ανάπτυξη, ενώ το παγκόσμιο χρέος θα εξακολουθήσει να αυξάνεται.

Η παγκόσμια οικονομία αντιμετωπίζει επί του παρόντος περιορισμένη αύξηση της παραγωγικότητας. Οι λόγοι για αυτό είναι διάφοροι και εκτείνονται από τη γήρανση του εργατικού δυναμικού, τις μειωμένες επενδύσεις, τις παραμελημένες υποδομές και τη γενική αβεβαιότητα ως προς τον τρόπο επίλυσης αυτών των προβλημάτων.

Για να αποφευχθεί μια παγκόσμια κρίση, οι ηγέτες των G20 πρέπει να δράσουν.

Η έμφαση στις επενδύσεις είναι η μόνη που μπορεί να οδηγήσει στην αύξηση της παραγωγικότητας που με τη σειρά της θα δημιουργήσει την παγκόσμια επανεκκίνηση που είναι απαραίτητη για την εξομάλυνση του τρέχοντος αυξητικού κύκλου του χρέους. Έμφαση στις επενδύσεις που φέρνει μαζί της η 4^η Βιομηχανική Επανάσταση με αιχμή την υψηλή τεχνολογία, τις νέες υποδομές, την αναμόρφωση του μοντέλου παραγωγής.

Γιάννης Μαστρογεωργίου                                                                  Γιώργος Παπούλιας Διευθυντής Δικτύου                                                                           Πολιτικός Επιστήμονας,                                                                                                      συνεργάτης Δικτύου

[1] https://www.bloomberg.com/news/articles/2018-01-05/global-debt-hits-record-233-trillion-but-debt-to-gdp-is-falling

Η αποτύπωση των στρατηγικών κινήσεων εν όψει της διαπραγμάτευσης για την τρίτη αξιολόγηση και του κρίσιμου πρώτου εξαμήνου του 2018, καθώς και η εγχώρια πολιτική σκακιέρα είναι τα θέματα του νέου δελτίου του ΔΙΚΤΥΟΥ.

Η μεγάλη εικόνα

Η χώρα βρίσκεται σε μία ιδιόμορφη κατάσταση αισθητών αντιφάσεων. Διαθέτει μία Κυβέρνηση που υπόσχεται πράγματα που δεν τα πιστεύει (επενδύσεις, μεταρρυθμίσεις), μία οικονομία που επιδερμικά σταθεροποιείται, αλλά μόλις κανείς ξύσει την επιφάνεια ανακαλύπτει θηριώδεις οφειλές από όλους προς όλους, μία Αξιωματική Αντιπολίτευση που τεχνοκρατικά είναι η πιο άρτια που υπήρξε τα τελευταία χρόνια, αλλά πολιτικά ψάχνεται, διεθνείς εταίρους που από τη μία παρουσιάζουν μία γκρίζα εικόνα για την οικονομία (προβλέψεις Οκτωβρίου ΔΝΤ) και από την άλλη επιδαψιλεύουν διθυραμβικά σχόλια και μία κοινωνία που διαπιστώνει, αλλά μένει απαθής.

Μέσα σε αυτή τη μεγάλη και ιδιόμορφη εικόνα της χώρας, εξελίσσεται σταδιακά το τέλος της Β φάσης της μνημονιακής κρίσης (Α φάση 2010 -15, Β φάση 2015-18).

Ο ΣΥΡΙΖΑ ενώ έχει μετατραπεί σε συστημική δύναμη διαχείρισης και όχι ανατροπής, όχι μόνο δεν πληρώνει τα επίχειρα της προγενέστερης ρητορείας του, αλλά δέχεται σε διεθνή φόρα τα συγχαρητήρια θεσμικών παραγόντων για την οβιδιακή του μετάλλαξη και την υπεράσπιση των μνημονιακών υποχρεώσεων της χώρας.

Αρκούν όμως οι διπλωματικές αβρότητες; Όχι. Η οικονομία βρίσκεται στη μέγγενη βραχυπρόθεσμων και μακροπρόθεσμων κινδύνων. Οι βραχυπρόθεσμοι είναι η έλλειψη βούλησης για σημαντικές μεταρρυθμίσεις. Αυτές είναι που δίνουν ώθηση στην οικονομία και την αναπτυξιακή διαδικασία.

Οι μακροπρόθεσμοι είναι παράγοντες και κίνδυνοι που αφορούν τη χώρα μετά το 2020 και αφορούν κυρίως τη δυσμενή δημογραφική εξέλιξη της χώρας τη στιγμή που οι παραγωγικές και αναπτυξιακές επιλογές δεν εξασφαλίζουν τις αναγκαίες επενδύσεις στη νέα γενιά. Από τη μία η χώρα είναι επενδυτικός προορισμός αφού οι τιμές έχουν πέσει και οι ευκαιρίες είναι πολλές, από την άλλη όμως, τα εμπόδια για τις επενδύσεις είναι ακόμα ανυπέρβλητα.

Η κρίσιμη χρονιά είναι…μισή. Το πρώτο εξάμηνο του 2018 είναι το πιο κρίσιμο εξάμηνο από το αντίστοιχο πρώτο του 2012. Το πρώτο τρίμηνο του νέου έτους θα φανεί σε όλη του την έκταση ότι η απαίτηση για υψηλά πρωτογενή πλεονάσματα που δεν θα προέρχονται από την ανάπτυξη που θα προσφέρει μεγαλύτερα φορολογικά έσοδα, αλλά από υψηλότερους φορολογικούς συντελεστές με την οικονομία στάσιμη  και με ταυτόχρονη αδυναμία μείωσης δημοσίων δαπανών , δεν μπορεί να διατηρηθεί επί μακρόν.. Αυτή η εξίσωση λείπει από το δημόσιο διάλογο και προς αυτή την κατεύθυνση πρέπει να κινηθούν οι προτάσεις των κομμάτων και των φορέων.

Αύγουστος 2018

Η καθαρή έξοδος από τα μνημόνια είναι μία τεχνητή ένεση ηθικού στην ελληνική οικονομία. Μία ευεπίφορη στις διπλωματικές και πολιτικές στοχεύσεις τακτική. Καθαρή έξοδος θα έπρεπε ήδη να έχει πραγματοποιηθεί και να έχει ήδη δημιουργηθεί ένα «μαξιλάρι» χρηματοδότησης. Το πιο πιθανό σενάριο είναι η ECCL[1] πιστωτική γραμμή, η οποία θα αποτελέσει συνέχεια του 3ου μνημονίου που τελειώνει Αύγουστο 2018.  Η ECCL θα αποτελεί ένα μηχανισμό πίστωσης υπό αίρεση και θα χορηγηθεί από τον ESM. Δηλαδή θα συμφωνηθεί, αλλά θα ενεργοποιείται όταν υπάρχουν αποκλίσεις, όταν επίσης οι αποδόσεις των ελληνικών ομολόγων ξεπεράσουν κάποια όρια και βεβαίως η αναγκαιότητα της ECCL σχετίζεται και με τις τράπεζες.

ΕΚΤ, ΔΝΤ και Βρυξέλλες συγκλίνουν στην άποψη ότι εάν και εφόσον προκύψουν κεφαλαιακές ανάγκες στα stress tests του Μαΐου 2018 και με δεδομένο ότι το τρίτο πρόγραμμα λήγει Αύγουστο 2018, θα πρέπει να υπάρξει έγκαιρη μέριμνα ώστε να διασφαλιστεί ότι ο νέος κύκλος ανακεφαλαιοποίησης θα είναι επιτυχής.

Εάν η Ελλάδα δεν διαθέτει investment grade δηλαδή βαθμολογία που να θεωρείται επενδυτική βαθμίδα τον Αύγουστο και ταυτόχρονα δεν βρίσκεται σε πρόγραμμα στήριξης… η ΕΚΤ θα υποχρεωθεί να αποσύρει το waiver στα ελληνικά ομόλογα^[2].

Η επαναφορά του waiver κατέστησε επιλέξιμα τα ελληνικά ομόλογα για πράξεις νομισματικής πολιτικής και ταυτόχρονα αύξησε τις εγγυήσεις.

Η ΕΚΤ αλλάζει ριζικά το πλαίσιο χορήγησης του ELA( emergency liquidity) και πλέον τίθενται χρονικά από 6 + 6 μήνες, δηλαδή 12, αλλά εφόσον ενεργοποιηθεί η παράταση η μηνιαία μείωση πρέπει να είναι ραγδαία.

Χωρίς πρόγραμμα η άντληση ρευστότητας από το ELA θα είναι ανέφικτη.

Η πορεία διαχείρισης των μη εξυπηρετούμενων δανείων NPLs και μη εξυπηρετούμενων ανοιγμάτων NPEs βρίσκονται ξανά στο μικροσκόπιο της ΕΚΤ και του SSM. Είναι προφανές ότι η ΕΚΤ και ο SSM θα ζητήσουν ακόμη μεγαλύτερα κεφαλαιακά buffer – αποθέματα – ως δικλείδες ασφαλείας για τα προβληματικά δάνεια και προβληματικά ανοίγματα.

Εν Ελλάδι

Οι κοινωνικές δυνάμεις που στήριξαν το ΣΥΡΙΖΑ έχουν εξανεμιστεί. Οι δημοσκοπικές δυνάμεις που συγκρατεί ο ΣΥΡΙΖΑ δείχνουν αξιοσημείωτη αντοχή.

Αυτό συμβαίνει γιατί έχει μεγαλώσει πολύ η «γκρίζα ζώνη» των πολιτών που βιώνουν τη δύσκολη καθημερινότητα όντας πλέον απαθείς για την πολιτική κατάσταση.

Η στασιμοχρεωκοπία στην οποία βρίσκεται η χώρα, έχει οδηγήσει σε στασιμότητα και το πολιτικό σύστημα. Στις αρχές της κρίσης η πολιτικοποίηση των πολιτών υπήρξε έντονη. Κινήματα, δράσεις, συζητήσεις και αναζητήσεις έφεραν την πολιτική στο προσκήνιο. Από εκεί ξεπήδησαν και τα πάσης φύσεως κινήματα αντίδρασης. Η πολιτικοποίηση υπήρξε κατακόρυφη. Τώρα μετά την απογοήτευση από τις έωλες υποσχέσεις του ΣΥΡΙΖΑ οι πολίτες ιδιωτεύουν μέσα στην απαιτητική καθημερινότητα…

Οι λόγοι όμως που το πολιτικό σύστημα δεν παράγει κύματα κινητοποίησης, είναι πιο ουσιαστικοί. Ο ΣΥΡΙΖΑ ακολουθεί διμέτωπο αγώνα. Δίνει ψήγματα σταθερότητας στη χειμαζόμενη ελληνική επιχειρηματική τάξη και χρυσώνει το χάπι των φόρων με κοινωνική ηρεμία. Από την άλλη αναβαπτίζεται ιδεολογικά στα νάματα της αριστεροσύνης του παρελθόντος (του) μέσα από πρωτοβουλίες όπως η αλλαγή φύλου, η κάνναβη κλπ.

Η διμέτωπη αυτή τακτική συντηρεί δημοσκοπικά τις δυνάμεις του και δίνει άνεση πολιτικών πρωτοβουλιών.

Η ΝΔ είναι η πιο τεκμηριωμένη και ορθολογική Αξιωματική Αντιπολίτευση που έχει ο τόπος μέσα στα μνημονιακά χρόνια. Αυτό όμως, δεν αρκεί. Το κόμμα δεν «ζυμώνεται» ιδεολογικά και δεν διαθέτει ακόμα το δικό του πολιτικό λεξιλόγιο,  μπροστά στα νέα προτάγματα της οικονομίας, των κοινωνικών εξελίξεων  των νέων συνθηκών, αλλα και των πολιτών που ζητούν λύση πέρα από τα κλισέ της μεταπολίτευσης

Ο ΣΥΡΙΖΑ όταν ως ΣΥΡΙΖΑ – ΕΚΜ ήταν Αξιωματική Αντιπολίτευση «θυσίαζε» τις διαφωνίες επί σοβαρών θεμάτων (θέση Ελλάδας στο Ευρώ πχ), στο βωμό την ανάληψης της εξουσίας, όπως άλλωστε επιτάσσει η θέση κάθε Αξιωματικής Αντιπολίτευσης. Κάτι που ήταν φαινομενικά πολύ δύσκολο γιατί τότε το κόμμα διέθετε συνιστώσες που κινούνταν από την εξωκοινοβουλευτική άκρα Αριστερά μέχρι τον παλιό Συνασπισμό.

Η ΝΔ, παρά την πιο εκτεταμένη και ισχυρή ομοιογενοποίηση της σε σχέση με το ΣΥΡΙΖΑ – ΕΚΜ, εκπέμπει ενίοτε πιο ηχηρά τις διαφωνίες παρά τις προτάσεις της.

Το δεδομένο αυτό αποτελεί όπλο για το ΣΥΡΙΖΑ που προτίθεται να το χρησιμοποιεί κάθε φορά που θα προκύπτει ανάγκη και με κάθε ευκαιρία. Ο ΣΥΡΙΖΑ προτιμά να πάει κόντρα στην πλειοψηφία της κοινής γνώμης προκειμένου να προκαλέσει ρηγματώσεις στη ΝΔ, όπως έγινε με το νομοσχέδιο για το φύλο.

Γιάννης Μαστρογεωργίου                                                                  Γιώργος Παπούλιας Διευθυντής Δικτύου                                                                           Πολιτικός Επιστήμονας,                                                                                                      συνεργάτης Δικτύου

[1] https://www.esm.europa.eu/sites/default/files/esm_guideline_on_precautionary_financial_assistance.pdf

^[2] Η δυνατότητα να γίνονται αποδεκτά από το ευρωσύστημα ελληνικά ομόλογα ως ενέχυρα

Οι εξελίξεις στην ελληνική «Κεντροαριστερά», την ΕΕ και το επενδυτικό κλίμα στην Ελλάδα,  είναι τα βασικά θέματα του νέου Δελτίου ανάλυσης του ΔΙΚΤΥΟΥ.

Τελευταία ευκαιρία;

Το ΔΙΚΤΥΟ συμμετείχε πριν από ένα χρόνο στην Επιτροπή Θέσεων και Διαλόγου, μαζί με τα κόμματα και κινήσεις του ευρύτερου χώρου (από την Κεντροαριστερά μέχρι τους Φιλελεύθερους) καταθέτοντας συγκεκριμένες προγραμματικές προτάσεις μεταρρυθμιστικής πολιτικής. Σκοπός της συγκεκριμένης επιτροπής ήταν η σύνταξη ενός κοινού πορίσματος – οδικού χάρτη, που αφού καθόριζε το Πολιτικό Πλαίσιο, θα οδηγούσε στη δημιουργία ενός νέου ενιαίου φορέα. Τον ίδιο στόχο, χωρίς όμως το πολιτικό πλαίσιο, έχει και η φετινή προσπάθεια με ενδιάμεσο σταθμό την εκλογή του επικεφαλής.

Η περσινή προσπάθεια δεν καρποφόρησε γιατί δεν λύθηκε το μείζον ζήτημα που και τώρα επικρέμεται πάνω από τη διαδικασία. Αν, δηλαδή, θα προκύψει ένα νέο κόμμα ή μία ρηχή και a la carte συνομοσπονδία κομμάτων, όπως πχ ήταν το ΣΥΡΙΖΑ-ΕΚΜ.

Και τότε, όπως και τώρα, είχαμε υπογραμμίσει ότι και οι διαδικασίες και η ειλικρινής πρόθεση προς τη δημιουργία ενός νέου κόμματος, θα κρίνουν το τελικό αποτέλεσμα.

Και τότε, όμως, όπως και τώρα και οι διαδικασίες και η βούληση ως προς το στόχο δεν έχουν μεταβληθεί ριζικά.

Το ζητούμενο δεν έγκειται μόνο στο αδιάβλητο της διαδικασίας, αλλά τι ακριβώς σημαίνει εκλογή αρχηγού σε ένα ομοσπονδιακό μόρφωμα; Σε όλες τις μετρήσεις της κοινής γνώμης τα τρία τελευταία χρόνια, η μεγάλη πλειοψηφία των ψηφοφόρων που δηλώνουν ότι ανήκουν στον συγκεκριμένο πολιτικό χώρο, ζητούν ένα νέο κόμμα. Εάν δεν υπάρξουν ξεκάθαρες απαντήσεις και δεσμεύσεις, πριν από την ψηφοφορία, στο συγκεκριμένο ζήτημα, τότε το όλο εγχείρημα αφορά την εκλογή απλώς ενός προσώπου, που θα αναζητά ρόλο την επόμενη μέρα, σε ένα θολό τοπίο.

Έστω, ότι ο χώρος μεταξύ του ΣΥΡΙΖΑ και της ΝΔ είναι εμφανής και παρέχει ικανό έδαφος για την ανάπτυξη ενός κεντρώου ή κεντροαριστερού πολιτικού σχηματισμού, ποια είναι η εναλλακτική πρόταση που αυτός μπορεί να φέρει υπό τις παρούσες «μνημονιακές» συνθήκες;

Όταν οι δεσμεύσεις της χώρας έναντι των εταίρων και δανειστών της είναι τόσο σαφείς, καθιστώντας δυσδιάκριτη τη δυνατότητα επαναδιαπραγμάτευσής τους σε βάθος, ποια μπορεί να είναι η παρεμβατική ισχύς ενός ιδεολογικά πολυποίκιλου πολιτικού σχηματισμού, το ακριβές αποτύπωμα του οποίου στο εκλογικό σώμα είναι δημοσκοπικά τουλάχιστον ισχνό;

Όταν, λοιπόν, αυτός ο νέος φορέας, επιλέγει να μην αποτυπώσει την ιδεολογική του ταυτότητα και να συσταθεί σε κόμμα, αλλά να εκλέξει επικεφαλής χωρίς σώμα, πώς θα ορίσει τον ζωτικό πολιτικό του χώρο, μέσα από κόμματα-συνιστώσες με πολύ διαφορετικές μεταξύ τους τάσεις;

Αυτό το οποίο έχει ανάγκη ο συγκεκριμένος χώρος, είναι μια καθαρή οργανωτική πρόταση για την δημιουργία του νέου κόμματος, χωρίς αστερίσκους, θολό τοπίο και προσωπικές στρατηγικές που απωθούν τους πολίτες. Μαζί με μία ολοκληρωμένη, βιώσιμη και πειστική πρόταση εξόδου από την κρίση, πάνω στην οποία θα υπάρξουν συμμαχίες για ένα αποτελεσματικό μοντέλο διακυβέρνησης, πέρα κι έξω από αυτά που ζήσαμε μέχρι τώρα.

Το πιο βασικό είναι ότι αυτός ο χώρος για να ανθίσει χρειάζεται, από τους υποψήφιους για την ηγεσία του, άλλη πρόταση, ελκυστική, με νέες εθνικές προτεραιότητες, παραγωγική ανασυγκρότηση, ανάκτηση κυριαρχίας, πολιτική αναδιοργάνωση, πολιτικές και κοινωνικές συμμαχίες και όχι γενικότητες. Χρειάζεται πολιτική και όχι επικοινωνία.

Οι Σκουριές και οι …σκουριασμένες επενδύσεις

Στο θέμα της εξόρυξης χρυσού στη Χαλκιδική δεν θα σταθούμε. Με αφορμή την πολυετή όμως, αυτή υπόθεση, είναι χρήσιμο να παρουσιαστεί και να υπογραμμιστεί η ανάγκη των επενδύσεων για την έξοδο από την κρίση. Να υπογραμμίζεται καθημερινά και να γίνει κτήμα όλων ότι χωρίς επενδύσεις η χώρα δεν θα ορθοποδήσει ποτέ.

Η τόνωση της εσωτερικής ζήτησης από μόνη της ούτε επαρκεί, ούτε αποτελεί  αναπτυξιακό οδηγό. Μία μεγάλη επενδυτική κινητοποίηση σε δραστηριότητες με

εξωστρέφεια, καινοτομία, οικονομίες κλίμακας και νέες θέσεις εργασίας είναι επείγουσα. Σύμφωνα με μετριοπαθείς υπολογισμούς του ΣΕΒ, για να  εξισορροπήσουμε την απο-επένδυση που έχει υποστεί η οικονομία απαιτείται ένα επενδυτικό σοκ τουλάχιστον €100 δισ. Μέχρι το 2020.

Η προσέλκυση επενδύσεων αποτελεί όμως σημείο-κλειδί για τη χώρα καθώς τα στοιχεία της AMECO δείχνουν πως η Ελλάδα παρουσιάζει με 11,7% το μικρότερο ποσοστό επενδύσεων ως προς το ΑΕΠ στην Ευρωπαϊκή Ενωση, όπου ο μέσος όρος επενδύσεων ανέρχεται στο 19,8% και στη γειτονική μας Ρουμανία φθάνει στο 24,9%. Ο συνδυασμός μάλιστα της παρατεταμένης ύφεσης και της πιστωτικής ανεπάρκειας έχει εξανεμίσει μεταξύ 2008 και 2016 το 64% των «φυσικών» επενδύσεων στην ελληνική οικονομία.

Σύμφωνα με τους υπολογισμούς της PwC, από το 2009 ως το 2016 οι επενδύσεις ως προς το ΑΕΠ (το οποίο μειώθηκε εξάλλου στα χρόνια της κρίσης κατά 26%) στην Ελλάδα απομακρύνθηκαν από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, δημιουργώντας ένα διευρυνόμενο επενδυτικό κενό ύψους 540 δισ. ευρώ. Τα δεδομένα δείχνουν μάλιστα πως θα πρέπει άμεσα να αυξηθούν οι ετήσιες επενδύσεις για να επιταχυνθεί η ανάπτυξη καθώς οι ανάγκες της οικονομίας ως το 2022 υπολογίζονται σε 270 δισ. ευρώ, αρκετά παραπάνω από τους υπολογισμούς του ΣΕΒ, απεικονίζοντας την αναγκαιότητα μιας επενδυτικής έκρηξης τόσο στις επιχειρήσεις όσο και στις υποδομές, στην κατοικία και στον αγροτικό τομέα.

Ωστόσο, οι προβλεπόμενες ροές χρηματοδότησης υπολείπονται σημαντικά των απαιτήσεων ώστε να καλυφθεί το ποσό των 270 δισ. ευρώ που θα μπορούσε να οδηγήσει σε μια ανοδική έκρηξη την οικονομία, καθώς το κενό χρηματοδότησης υπολογίζεται στα 155 δισ. ευρώ.

Οι επενδύσεις πλέον δεν επαρκούν ούτε για τη συντήρηση του κεφαλαιουχικού εξοπλισμού, με τις περίπου €12 δισ. (αρνητικές) καθαρές επενδύσεις ετησίως (με στοιχεία 2014) να  δυσχεραίνουν κάθε δυνατότητα στέρεας ανάκαμψης της παραγωγής. Σε αντιδιαστολή το νέο ΕΣΠΑ (πλην αλιείας) δεν ξεπερνά τα €15 δισ.

Από τα παραπάνω συμπεραίνουμε ότι οι δημόσιοι πόροι δεν επαρκούν για να καλυφθεί το κενό, οι ιδιωτικές επενδύσεις είναι μονόδρομος.

Το Δικαστήριο της ΕΕ υποστηρίζει τη μετεγκατάσταση των αιτούντων άσυλο

Τη στιγμή που τα ελληνικά νησιά αρχίζουν να δέχονται ξανά πιέσεις προσφυγικών ροών, το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο απέρριψε πλήρως τις ενστάσεις που υπέβαλε η Ουγγαρία και η Σλοβακία κατά του σχεδίου μετεγκατάστασης προσφύγων που ενέκρινε το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο τον Σεπτέμβριο του 2015. Ως είθισται, η απόφαση αυτή επικύρωσε τη γνώμη του γενικού εισαγγελέα του δικαστηρίου, η οποία εκδόθηκε στα τέλη Ιουλίου.

Η απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου δίνει στην Επιτροπή σταθερή νομική βάση για να κινήσει διαδικασίες εναντίον κρατών μελών που δεν συμμορφώνονται με την απόφαση για μετεγκατάσταση των προσφύγων, γεγονός που θα μπορούσε τελικά να οδηγήσει σε πρόστιμα. Μακροπρόθεσμα, το πρόγραμμα μετεγκατάστασης των προσφύγων μπορεί να αποτελέσει τη βάση μιας πρότασης της Επιτροπής για τη μεταρρύθμιση του κανονισμού του Δουβλίνου, ο οποίος, αυτή τη φορά, θα πρέπει να ακολουθήσει μια νομοθετική διαδικασία  που θα εμπλέξει τα ευρωπαϊκά και εθνικά κοινοβούλια.

Παρά το γεγονός ότι η Σλοβακία και η Ουγγαρία έχουν το προβάδισμα στην αμφισβήτηση του καθεστώτος μετεγκατάστασης, και άλλες χώρες παραβιάζουν επίσης τις δεσμεύσεις τους για τη μετεγκατάσταση. Σύμφωνα με την τελευταία έκθεση προόδου της Επιτροπής για τη μετεγκατάσταση, ^[1] η Αυστρία, η Ουγγαρία και η Πολωνία δεν μετέφεραν πρόσφυγες ούτε από την Ιταλία ούτε από την Ελλάδα.

Συνολικά, κάτω από 25.000 πρόσφυγες έχουν μετεγκατασταθεί μέχρι στιγμής, από μια αρχικά προβλεπόμενη δέσμευση που θα ξεπερνούσε τους  98.000. Ωστόσο, όπως αναφέρθηκε την άνοιξη, οι αρχικές εκτιμήσεις των επιλέξιμων αιτούντων άσυλο έχουν αναθεωρηθεί προς τα κάτω, σε περίπου 33.000 από αρχική εκτίμηση των 160.000.

Όσον αφορά τη συμφωνία επανεγκατάστασης με την Τουρκία, υπάρχουν εννέα κράτη μέλη που δεν κατάφεραν να μετεγκαταστήσουν πρόσφυγες, αν και συνολικά πάνω από 17.000 έχουν μεταφερθεί.

Στην απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου, η Σλοβακία και η Ουγγαρία υποστήριζαν ότι η απόφαση του Συμβουλίου ήταν ουσιαστικά μια τροποποίηση του κανονισμού του Δουβλίνου σχετικά με τις αιτήσεις ασύλου και, ως εκ τούτου, έπρεπε να εγκριθεί με νομοθετική διαδικασία. Υποστήριξαν επίσης, ότι θα έπρεπε να είχαν συμμετάσχει τα ευρωπαϊκά και εθνικά κοινοβούλια στην υπόθεση και ότι τα συμπεράσματα του Συμβουλίου του Ιουνίου του 2015 που ζητούσαν «συναίνεση» απαιτούσαν ομοφωνία το Σεπτέμβριο, σε αντίθεση με την ειδική πλειοψηφία, ενστάσεις όμως, που απορρίφθηκαν.

Γιάννης Μαστρογεωργίου                                                                  Γιώργος Παπούλιας Διευθυντής Δικτύου                                                                           Πολιτικός Επιστήμονας,                                                                                                                                      συνεργάτης Δικτύου

^[1]  http://europa.eu/rapid/press-release_IP-17-2104_el.htm